زردی نوزاد یکی از عمومی ترین مشکلات در روزهای ابتدایی تولد است و بسیاری از نوزادان در هفته اول زندگی درجاتی از آن را تجربه میکنند. در بسیاری از موارد، پزشکان برای کاهش سطح بیلیروبین خون از دستگاههای فتوتراپی استفاده میکنند. این دستگاهها با تاباندن نور مخصوص به پوست نوزاد، به تجزیه بیلیروبین کمک میکنند و باعث دفع راحتتر آن از بدن میشوند. امروزه انواع مختلفی از دستگاههای فتوتراپی در بازار وجود دارد که هر کدام ویژگیها، کاربردها و مزایای خاص خود را دارند.
دستگاه فتوتراپی مهتابی (فلورسنت)
یکی از قدیمیترین و رایجترین انواع دستگاههای درمان زردی نوزاد، دستگاه فتوتراپی فلورسنت یا مهتابی است. در این نوع دستگاه از چندین لامپ مهتابی مخصوص استفاده میشود که نور آبی با طول موجی بین 470 الی 460 NM مناسب دستگاه فتوتراپی تولید میکنند. این نور به پوست نوزاد تابیده میشود و فرآیند شکستن بیلیروبین را تسریع میکند.
این دستگاهها معمولاً در بسیاری از بیمارستانها و مراکز درمانی استفاده میشوند و به دلیل ساختار ساده، هزینه کمتری نسبت به مدلهای جدید دارند. با این حال مصرف انرژی بیشتر و تولید گرما از جمله محدودیتهای آن محسوب میشود. همچنین در برخی مدلها لازم است فاصله مشخصی بین دستگاه و نوزاد حفظ شود تا اثر درمانی مناسب ایجاد گردد.
دستگاه فتوتراپی LED
در سالهای اخیر دستگاههای فتوتراپی LED به یکی از محبوبترین گزینهها برای درمان زردی نوزاد تبدیل شدهاند. در این دستگاهها به جای لامپ مهتابی از چراغهای LED با طول موج 460 الی 470 نانومتر دقیق و مناسب استفاده میشود که قدرت درمانی بالاتری دارند.
از مهمترین مزایای دستگاههای LED میتوان به مصرف انرژی کمتر، تولید گرمای پایینتر و طول عمر بیشتر اشاره کرد. همچنین شدت نور در این دستگاهها معمولاً یکنواختتر است و همین موضوع باعث میشود فرآیند درمان مؤثرتر انجام شود. بسیاری از بیمارستانهای مدرن و مراکز درمانی امروزی از این نوع دستگاه استفاده میکنند.
دستگاه فتوتراپی خانگی
با افزایش نیاز خانوادهها به مراقبت از نوزاد در منزل، دستگاههای فتوتراپی خانگی نیز وارد بازار شدهاند. این دستگاهها معمولاً نسخه کوچکتر و قابل حمل دستگاههای بیمارستانی هستند و برای مواردی استفاده میشوند که شدت زردی نوزاد خفیف تا متوسط باشد و پزشک اجازه درمان در خانه را بدهد.
دستگاههای خانگی معمولاً طراحی سادهتری دارند و به گونهای ساخته شدهاند که استفاده از آنها برای والدین آسان باشد. با این حال استفاده از این دستگاهها باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود تا روند درمان به درستی کنترل شود.
پتو یا تشک فتوتراپی
یکی دیگر از روشهای جدید درمان زردی نوزاد استفاده از پتوهای فتوتراپی یا همان دستگاههای فیبر نوری است. در این روش نور درمانی از طریق یک تشک یا پد نوری که زیر یا دور نوزاد قرار میگیرد به بدن او منتقل میشود.
مزیت این روش آن است که نوزاد میتواند در آغوش والدین قرار بگیرد یا راحتتر جابهجا شود، در حالی که همچنان درمان ادامه دارد. این نوع دستگاهها بیشتر در موارد زردی خفیف استفاده میشوند و معمولاً به عنوان مکمل سایر روشهای درمانی نیز کاربرد دارند.
مقایسه انواع دستگاههای فتوتراپی
تصاویر چند مدل دستگاه فتوتراپی
هر یک از دستگاههای درمان زردی نوزاد ویژگیهای خاص خود را دارند و انتخاب آنها به عوامل مختلفی مانند شدت زردی، شرایط نوزاد و نظر پزشک بستگی دارد. دستگاههای مهتابی معمولاً هزینه کمتری دارند اما مصرف انرژی بیشتری دارند. در مقابل دستگاههای LED بازدهی بالاتر و مصرف انرژی کمتری دارند و به همین دلیل در بسیاری از مراکز درمانی ترجیح داده میشوند.
دستگاههای خانگی نیز برای شرایط خاصی طراحی شدهاند و میتوانند گزینه مناسبی برای درمان در منزل باشند، البته به شرط آنکه استفاده از آنها زیر نظر پزشک انجام شود. پتوهای فتوتراپی نیز به دلیل راحتی بیشتر برای نوزاد، در برخی موارد کاربرد دارند اما معمولاً به تنهایی برای زردیهای شدید کافی نیستند.
نکاتی که قبل از انتخاب دستگاه باید بدانید
هنگام انتخاب یا استفاده از دستگاههای فتوتراپی باید به چند نکته مهم توجه کرد. اولین نکته شدت نور و طول موج مناسب دستگاه است که باید در محدوده استاندارد پزشکی باشد. همچنین فاصله مناسب دستگاه با نوزاد و مدت زمان استفاده از آن اهمیت زیادی دارد.
از سوی دیگر، کیفیت ساخت دستگاه و استانداردهای ایمنی آن نیز بسیار مهم است، زیرا نوزادان نسبت به نور و گرما حساس هستند. به همین دلیل توصیه میشود انتخاب دستگاه مناسب حتماً با نظر پزشک یا متخصص انجام شود.
در نهایت باید توجه داشت که هرچند دستگاههای فتوتراپی نقش مهمی در درمان زردی نوزاد دارند، اما تشخیص نوع درمان و مدت استفاده از دستگاه باید توسط پزشک تعیین شود. آگاهی از انواع دستگاههای موجود در بازار میتواند به والدین کمک کند تا با شناخت بهتر، گزینه مناسبتری برای درمان نوزاد خود انتخاب کنند.
توصیه مطالعه : چگونه زردی نوزادمان را کنترل نماییم